Trong vụ án hành chính, việc xác định đối tượng khởi kiện là vô cùng quan trọng, đây cũng là tiền đề để xem xét các điều kiện khởi kiện vụ án hành chính như thẩm quyền của Tòa án, thời hiệu khởi kiện, xác định tư cách đương sự…

Quyết định hành chính, hành vi hành chính và một số đối tượng khác theo quy định của pháp luật được xác định là đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính. Thế nhưng không phải tất cả các quyết định hành chính, hành vi hành chính đều là đối tượng khởi kiện. Chúng phải đáp ứng các điều kiện tại khoản 2 và khoản 4 Điều 3 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015 quy định khái niệm về quyết định hành chính bị kiện và hành vi hành chính bị kiện.

(Ảnh minh họa)

1. Quyết định hành chính bị kiện

Trước khi hiểu được quyết định hành chính bị kiện là gì thì cần phải tìm hiểu thế nào là quyết định hành chính?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015: Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể”. Theo đó, quyết định hành chính chỉ trở thành đối tượng khởi kiện khi những quyết định hành chính đó làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân (gọi là “quyết định hành chính bị kiện”) thì đối tượng chịu tác động trực tiếp có quyền khiếu kiện quyết định hành chính đó đến Tòa án có thẩm quyền giải quyết. Do đó, không phải mọi quyết định hành chính đều có thể trở thành đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính.

Để xác định quyết định hành chính được áp dụng đối với một cơ quan, tổ chức, cá nhân nào đó có đúng hay không thì phải xem căn cứ vào đâu, lý do gì để chủ thể ra quyết định? Theo đó, chỉ cần căn cứ, lý do áp dụng sai thì quyết định hành chính đó là trái pháp luật.

Để nhận biết được quyết định hành chính xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân nào đó thì cần xem xét các nội dung sau đây:

  • Hình thức của quyết định hành chính bị kiện là văn bản với những tên gọi tiêu biểu như quyết định, công văn, thông báo…
  • Quyết định hành chính do nhà nước, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc một số chủ thể khác được trao quyền quản lý  ban hành theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định để điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh trong hoạt động quản lý, điều hành trong phạm vi thực hiện chức năng, nhiệm vụ công quyền của họ.
  • Nội dung của quyết định hành chính luôn mang tính mệnh lệnh, áp đặt, bắt buộc các đối tượng bị quản lý phải phục tùng, chấp hành.
  • Quyết định hành chính là quyết định cá biệt được áp dụng một lần cho một hoặc một số đối tượng cụ thể và có hiệu lực trong khoảng thời gian cụ thể.
  • Quyết định hành chính đó làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
2. Hành vi hành chính bị kiện

Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật (khoản 3 Điều 3 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015).

Theo đó, hành vi hành chính có thể là hành vi hành động hoặc hành vi không hành động được định nghĩa như sau:

Hành vi hành động được hiểu là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước có làm, có thực hiện nhiệm vụ, công vụ nhưng không đúng theo quy định của pháp luật.

Hành vi không hành động được hiểu là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước không làm, không thực hiện hoặc có thái độ im lặng đối với nhiệm vụ, công vụ được giao thực hiện không đúng theo quy định của pháp luật.

Từ những hành vi này làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân (gọi là “hành vi hành chính bị kiện” theo quy định tại khoản 4 Điều 3 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015) thì đối tượng bị tác động bởi hành vi hành chính có quyền khiếu kiện quyết định hành chính đó đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Dấu hiệu nhận biết hành vi hành chính bị kiện làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bao gồm:

  • Hành vi hành chính do cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính thực hiện theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định để điều chính các mối quan hệ phát sinh trong hoạt động quản lý, điều hành.
  • Gắn với việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan quản lý hành chính nhà nước.
  • Có các hành vi thực hiện không đúng hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ do nhà nước giao, nhân danh nhà nước và vì lợi ích của nhà nước.
  • Hành vi mang tính cá biệt.
  • Hành vi đó làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
3. Các đối tượng khởi kiện khác

Ngoài quyết định hành chính bị kiện, hành vi hành chính bị kiện nói trên là đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính thì các đối tượng cụ thể như quyết định kỷ luật buộc thôi việc công chức giữ chức vụ từ Tổng Cục trưởng và tương đương trở xuống, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán nhà nước và danh sách cử tri bầu cử đại biểu Quốc hội hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân cũng là các đối tượng khởi kiện được liệt kê trong Luật Tố tụng Hành chính. Các đối tượng khởi kiện này là trường hợp đặc biệt không phải là quyết định hành chính, hành vi hành chính bị kiện thông thường.

Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của DU & PARTNERS LAW FIRM. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng liên hệ với chúng tôi ngay.

THÔNG TIN LIÊN HỆ
CÔNG TY LUẬT TNHH DU VÀ CỘNG SỰ (DU & PARTNERS LAW FIRM)
Địa chỉ: số 132, đường Nguyễn Đệ, P. An Thới, Q. Bình Thủy, TP. Cần Thơ.
Email: duandpartners@gmail.com.
Website: https://duandpartners.com/
Hotline: 02923 767 768

* Đánh giá của khách hàng